Kỳ 1: Người nuôi trồng cố cầm cự

Nhiều nông dân bị chịu thua lỗ vì hàng hóa rớt giá liên tục, nhất là nuôi trồng thủy sản, chăn nuôi gia súc, gia cầm. Đến thời điểm này họ không có đủ khả năng để khôi phục sản xuất.

Theo số liệu của Bộ NN-PTNT, 6 tháng đầu năm 2012, kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng nông sản ước đạt 7,7 tỷ USD, tăng 9,6% so cùng kỳ năm trước. Dù giá trị xuất khẩu các mặt hàng nông sản tăng, nhưng giá 7 mặt hàng nông sản chính là gạo, cà phê, cao su… đều giảm.

Đồng loạt giảm

Trái với tâm lý hồ hởi như vụ cao su trước, vụ này giá mủ đã giảm tới 50%. Người trồng cao su sau nhiều tháng mùa khô chăm bón để dưỡng cây, mong chờ mùa mưa đến để bắt đầu vụ mới. Nhưng vào mùa từ gần hai tháng nay mà không khí các vùng trồng cao su hết sức điều hiu, bởi giá cao su rớt thê thảm. Bà Trần Thị Lâm, hộ trồng cao su tiểu điền tại xã Minh Long, huyện Chơn Thành, Bình Phước, cho biết hiện nhiều hộ không buồn cạo mủ nữa, vì tiền bán không đủ bù tiền thuê nhân công. Theo bà Lâm, dù 1 tuần trở lại đây giá mủ có tăng trở lại được gần 500 đồng/độ, nhưng so với mức giá cùng thời điểm năm trước (hơn 900 đồng/độ) cao su đã mất nửa giá.

Nông sản liên tục rớt giá. Trong ảnh: Trái cây, khoai lang đổ đống bán xô ven đường. Ảnh: T.Dân.

Tình trạng tương tự cũng đang diễn ra với những người trồng mì (sắn). Ông Nguyễn Trọng Thắng (Nhơn Trạch, Đồng Nai), than thở bao nhiêu năm trồng mì chưa bao giờ trong suy nghĩ giá lại rớt nhanh đến vậy. Từ 5.000 – 6.000 đồng/kg mì lát khô vào đầu năm đột ngột giảm còn 2.800 đồng/kg, giá mì tươi thì chỉ xấp xỉ 1.300 đồng/kg. Ông Thắng cho biết, thu nhập của gia đình ông cả năm trông chờ vào mỗi vụ mì. Nhưng mỗi ha được chừng 20 tấn củ tươi, tính ra thu gần 30 triệu đồng, sau khi khấu trừ chi phí trồng, chăm sóc, công thu hoạch… thì chẳng còn đồng lời nào.

Người trồng lúa tại ĐBSCL cũng đang hoang mang vì bắt đầu thu hoạch vụ hè thu song giá lúa cứ phập phù ở mức thấp (5.000 – 5.100 đồng/kg), mức thấp nhất trong vòng một năm qua. Theo phương pháp tính giá thành sản xuất lúa kế hoạch của Bộ Tài chính và Bộ NN-PTNT, mức giá thành sản xuất lúa kế hoạch vụ Hè Thu năm 2012 tại các tỉnh ĐBSCL khoảng 3.524 – 4.540 đồng/kg. Trong khi đó,  giá lúa ở vùng ĐBSCL đang bị rớt giá thê thảm, chỉ còn 3.800 - 4.000 đồng/kg. Giá bán lúa thấp hơn giá thành, nhưng theo lãnh đạo Sở NN-PTNT tỉnh Hậu Giang, nông dân rất khó khăn để tiêu thụ lúa. Tại nhiều địa phương lúa đang chất đầy đồng mà tìm đỏ mắt không có thương lái mua.

Hết đường xoay xở

Với những nông dân ở một số ngành hàng như cá tra, tôm, gia súc, gia cầm… tình hình còn thê thảm hơn. Thời điểm này, mơ ước của rất nhiều hộ là mong thu hồi được đồng vốn đã bỏ ra, song ước mơ chính đáng này là quá xa vời giữa lúc giá cứ liên tục rớt mà không thấy dấu hiệu dừng lại.

Theo Hiệp hội chế biến xuất khẩu thủy sản Việt Nam (Vasep), tại một số vùng nuôi, giá cá tra đã giảm chỉ còn chưa đầy 18.000 đồng/kg. Tính ra bán 1kg cá tra, người nuôi đang lỗ tới 4.000 – 5.000 đồng. Con tôm cũng gặp tình cảnh tương tự, giá tôm xuất khẩu tại một số thị trường giảm tới 1 – 1,5 USD kéo theo giá tôm nguyên liệu trong nước giảm mạnh. Ông Trần Văn Lĩnh, Giám đốc Công ty cổ phần thủy sản Thuận Phước (Đà Nẵng), cho biết con tôm xuất khẩu đang tồn tại một thực tế hiếm gặp: Nhà xuất khẩu chào bán giá dưới giá thành mà vẫn không bán được hàng.

Tổn thất nặng nề, dai dẳng hơn cả trong thời điểm này có lẽ là những người nuôi heo, nuôi gà. Giá heo liên tục rớt từ hơn 3 tháng nay, từ mức 52.000 – 54.000 đồng/kg heo hơi giờ chỉ còn 38.000 – 40.000 đồng/kg. Với giá thành nuôi 47.000 – 48.000 đồng/kg, mỗi tấn heo hơi hiện nay người người nuôi lỗ ít nhất 7 – 8 triệu đồng/kg. Ông Lý Văn Hương, hộ nuôi heo tại huyện Đức Linh tỉnh Bình Thuận buồn bã khi nguồn vốn bao nhiêu năm nuôi heo ky cóp được cũng không đủ bù đắp đợt rớt giá này. Ông Hương tính, suốt mấy tháng nay, trung bình mỗi tháng ông  bán ra hàng chục tấn heo thịt đồng nghĩa với việc thua lỗ tiền tỷ. “Tôi đã nghĩ tới một nghề khác, vì đã trắng tay. Nhưng giờ muốn làm gì cũng chẳng còn tiền nữa. Mười mấy năm nuôi heo chưa bao giờ tôi rơi vào tình cảnh này…”, ông Hương cay đắng.